|
كتابهايي كه در تير 1389 خريدم! (فهرست ويژه تاريخ)
از ابتداي تيرماه هر كتابي كه دست كردم و خريدم به نوعي تاريخي محسوب ميشد. مدتي بود كه در اين فكر بودم هر از چندگاهي فهرستهايي موضوعي و غيرداستاني سر هم كنم، براي علاقمندان به برخي شاخههاي خاص كه گهگاه خرده ميگيرند به اين "انحصار" داستان و رمان در جيرهكتاب. پس فكر كردم شايد بد نباشد كار را با فهرست كتابهاي تاريخي شروع كنيم.
البته فهرست كتابهاي معمول داستان و رمان و ... هم سرجاي خودش هست كه تا چند روز ديگر آنهم حضورتان ارائه ميشود. البته اين آن بخش كمي جمع و جورتر است.
درخواست يكي از دوستان
مدتي بود كه يكي از دوستان درخواست كرده بودند تا كتابي برايشان پيدا كنم كه تاريخ ايران را مرور كرده باشد. راستش اين بسيار ماموريت سختي است، چون با اين موضوع تا دلتان بخواهد كتاب در بازار هست. با اين حال وقتي به اين يكي برخوردم كه نوشتهي دكتر زرينكوب است، فكر كردم احتمالا بايد يكي از بهترين انتخابها در اين زمينه باشد.
|
روزگاران
تاريخ ايران از آغاز تا سقوط سلطنت پهلوي
نوشته: عبدالحسين زرينكوب (Abdolhossein Zarrinkoob)
ناشر: سخن
سال نشر: 1387 (چاپ هشتم)
قيمت: 15000 تومان (با جلد سخت)
تعداد صفحات: 1014 صفحه
شابك: 964-6961-11-8
نويسنده در ابتداي مقدمه كتاب آورده:
"روزگاران ايران نگاه ديگري به تاريخ اين سرزمين است - از آغاز تا امروز. درين نگاه تازه، دورنماي گذشته كوتاه و گذرنده است اما سرسري و شتابكارانه نيست: رويدادها به اجمال در بيان ميآيد اما بيان در حد ممكن از تامل خالي نيست. فرمانروايان از ياد رفته با خودكامگيها، شكستها و پيروزيهايشان درين نگرش در پي هم از پيش چشم عبور ميكنند و درين عبور رستخيزگونه - كه مرور بر تاريخ است - سعي ميشود تا كارهاشان تفسير شود، خط سير كردارهاشان دنبال گردد و نقش آنها در تمدن و فرهنگ ايران كه جز به ندرت و آن نيز غالبا بهطور ناخواسته، سازنده هم نيست ارزيابي گردد. در نقل رويدادها، چون مجال بيان محدودست اينجا به همان اندازه كه تفسير آنها را ممكن سازد و معني و جهت سير تاريخ ايران را باز نمايد ميبايست بسنده كرد و در تفسير آنها هم آنچه را در اين مجال محدود، بيانكردني نيست حوصلهي خوانندهي نكتهياب از سفيديهاي واقع در فاصله سطرها ميبايست به درستي درك كند ..."
|
ما، از نگاه ديگران
نام و نشان اين كتاب را در مقالهاي در روزنامه دنياي اقتصاد ديدم. اشاره مطلب به سازمان برنامه و بودجه توجهام را جلب كرد و رفتم كتاب را خريدم.
آنطور كه از مقدمه كتاب برميآيد نويسنده نسخه اول آن را در دهه 1960 ميلادي نوشته است. اما كتاب حاضر از ويراست سال 1972 به فارسي برگردانده شده.
زماني كه داشتم آن را همينطور سرسري ورق ميزدم، به بخشي برخوردم با عنوان "بندوبستچيان تداوم" كه، با كمي جرزني و عدول از ساختار معمول معرفيهايمان، چند خطي از آن را برايتان در اينجا ميآورم:
"يكي از نخستوزيران ايران و از نخبگان سياسي با سابقه صراحتا اعلام كرد كه وي "نوكر" شاه است. اين سخن شعار زندگي و موفقيت "بندوبستچيان تداوم" و بيانكنندهي كيش اين افراد و باور بنيادين آنها به نظام شبكهاي سنتي است. در فصول پيشين به فعاليتها و روشهاي اين گروه پرداختيم. اما بايد به گونهاي نظاممند به آنها در زمينهي روابط قدرت نظر بيفكنيم.
چاپلوسان و متملقان بزرگ نمايندهي بندوبستچي تداوم هستند. آنها به عنوان بازتابهاي فرصتطلبانهي پادشاه به نظام سياسي مرتبط ميشوند و تملق، چاپلوسي و حقارت آنها در حضور شاه تماشايي است. اما آنها در سمتهاي رسمي خود به ناگاه به "شاهنشاه كوچكي" بدل ميشوند و در قالب همين شبكه با زيردستان خود ارتباط برقرار ميكنند. اما اين بار آنها ديگران را امتداد شخصيتهاي خود قلمداد ميكنند و از آنها انتظار دارند كه چنين عمل كنند. بدينترتيب، همان كسي كه خود را "نوكر" شاه ميدانست، هنگامي كه مديرعامل شركت ملي نفت ايران شد از تمامي زيردستان خود انتظار داشت كه با وي همينگونه رفتار كنند.
فرح پهلوي در تيرماه سال 1348 صراحتا به الگوهاي فراگير رفتار بندوبستچيان حمله كرد. وي "چاپلوساني را كه ميكوشند هر مكان عمومياي را به نام يكي از اعضاي خانوادهدي سلطنتي نامگذاري كنند و گمان ميبرند با اين كار منفعتي نصيبشان ميشود" به شدت مورد انتقاد قرار داد. همسر شاه ادعا كرد كه "چاپلوسي" تمامي طبقات مردم را رو به فساد و تباهي ميبرد." (صفحات 211 و 212 كتاب)
|
سياست در ايران
گروهها، طبقات و نوسازي
نوشته: جيمز آلن بيل
ترجمه: علي مرشديزاد
ناشر: اختران
سال نشر: 1387 (چاپ اول)
قيمت: 4000 تومان
تعداد صفحات: 280 صفحه
شابك: 978-964-8897-81-4
در پشت جلد كتاب ميخوانيم:
"اين كتاب مطالعهاي است در باب فرايندهاي تغيير اجتماعي و نوسازي سياسي كه از حيث روابط گروهي و طبقاتي مورد تحليل قرار گرفته است. ايران به عنوان موضوع مطالعه انتخاب شده است و بدين ترتيب چالش نوسازي در اين كشور مورد مطالعه قرار ميگيرد. ابتدا پوياييهاي روابط شخصي، گروهي و طبقاتي كه تشكيلدهندهي نظام سنتي ايراني-اسلامي است بهصورت عميق مورد تحليل قرار ميگيرد. نحوهي تاثير اين روابط بر تغيير دودمان، نخبگان، پادشاه و مهاجم با نحوهي تاثيرپذيري اين روابط از چالشهاي اساسا متفاوت مورد مقايسه قرار ميگيرد. در اينجا تاكيد خاصي بر ظعور طبقهي متوسط جديد حرفهاي است. تحليل بنيادين حول محرو رابطهي اين طبقه با ديگر طبقات جامعه، شكلبنديهاي گروهي و فرايند تغيير اجتماعي و نوسازي سياسي تمركز دارد.
دركي از تعامل ميان ساختار طبقاتي و نظام سياسي در طي دوران، روشنبيني مهمي را دربارهي پوياييهاي يك جامعهي در حال تغيير به ما ميبخشد. از چنين مطالعهاي، فرضيههايي كلي حاصل ميايد كه ارائهدهندهي تحليلهايي نه تنها دربارهي طبقه و تغيير، بلكه در باب نوع خاصي از نظام سنتي نيز هست."
|
دو كتاب جديد ديگر از مجموعه "موقعيت تجار و صاحبان صنايع در ايران عصر پهلوي"
پيشتر يك كتاب تحت اين عنوان كلي "موقعيت تجار و صاحبان صنايع در ايران عصر پهلوي" توسط انتشارات گامنو منتشر شده بود، كه در يكي از فهرستهاي ماهانهي قبلي حضورتان معرفياش كرديم. با انتشار اين دو كتاب جديد، حالا به نظر ميرسد كه فعاليت اين تيم محقق/نويسنده ادامهدار است و قرار است مجموعهاي از اين بررسيها را به علاقمندان ارائه كنند. خداوند عمر و عزتشان را افزون كند.
|
زندگي و كارنامه محمدرحيم متقي ايرواني
موقعيت تجار و صاحبان صنايع در ايران عصر پهلوي
نوشته: علياصغر سعيدي، فريدون شيرينكام
ناشر: گامنو
سال نشر: 1388 (چاپ اول)
قيمت: 8600 تومان
تعداد صفحات: 428 صفحه
شابك: 978-964-6207-20-2
در پشت جلد كتاب ميخوانيم:
"اين كتاب شرح حال فعاليتهاي محمدرحيم تقي ايرواني، پيشتاز صنعت مدرن كفش و بنيانگذار كفش ملي است. وي از خانوادهاي تجارتپيشه در شيراز برخاست و بعد از پايان تحصيلات دانشگاهي به توليد انبوه كفش روي آورد. ايرواني نخستين شبكه گستردهي توزيع مدرن كفش در ايران را با تاسيس فروشگاههاي زنجيرهاي كفش ملي در شهرهاي ايران، تاسيس كرد. كتاب ضمن مطالعهي نظام توليد و توزيع گروه صنعتي ملي پيامدهاي اين فعاليتها را در فضاهاي خريد شهرها، بررسي ميكند. مطالعهي تجربيات ايرواني نه تنها ميتواند به طراحي الگويي بومي از مديريت و كارآفريني كمك كند، بلكه زندگي مردي را نشان خواهد داد كه سرمايهگذاري اقتصادي را به موازات فعاليتهاي نوعدوستانه به پيش ميبرد."
|
|
زندگي و كارنامه حاج محمدتقي برخوردار
موقعيت تجار و صاحبان صنايع در ايران عصر پهلوي
نوشته: علياصغر سعيدي، فريدون شيرينكام
ناشر: گامنو
سال نشر: 1388 (چاپ اول)
قيمت: 8200 تومان (با جلد سخت)
تعداد صفحات: 408 صفحه
شابك: 978-964-6917-21-7
در پشت جلد كتاب چنين آمده:
"اين كتاب شرح حال فعاليتهاي تجاري و صنعتي حاج محمدتقي برخوردار، پدر صنعت خانگي مدرن در ايران است. وي از خانوادهاي تجارتپيشه در يزد برخاست و از فعاليتهاي تجاري به توليدات صنعتي روي آورد. زندگي و كارنامهي وي ميتواند برخي مشكلات توسعهي اقتصادي ايران را از نگاه فعالان اقتصادي نشان دهد، ضمن آن كه الگويي بومي در مديريت و كارآفريني را نيز ارائه خواهد كرد. علاوه بر اين، كتاب پيامدهاي اجتماعي فعاليتهاي صنعتي حاج برخوردار را كه تغييرات بسزايي در سبك زندگي ايرانيان بر جاي گذاشت، مطالعه ميكند."
|
ايران در قرن بيستم، حكايت از زبان يك مورخ نامدار
پروفسور آبراهاميان را اغلب ما به واسطهي كتاب نامدارش با عنوان "ايران بين دو انقلاب" ميشناسيم. كتاب حاضر ترجمهي اثر جديد اوست. چند خطي كه وي به عنوان "يادداشت" در ابتداي كتاب آورده و در معرفي كتاب به عنوان نمونهي متن برايتان ميآورم حاوي يك پيشگويي است. نميدانم اين معمول مورخين است كه دست به پيشگويي بزنند يا نه. اما هرچه هست از نظر من همين پيشگويي تعقيب استدلال نويسنده را به هنگام خواندن كتاب براي خواننده بسيار جذابتر خواهد كرد.
|
تاريخ ايران مدرن
نوشته: يرواند آبراهاميان (Ervand Abrahamian)
ترجمه: ابراهيم فتاحي
ناشر: نشر ني
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 6000 تومان
تعداد صفحات: 352 صفحه
شابك: 978-964-185-126-4
نويسنده در يادداشت ابتداي كتاب آورده:
"اين كتاب بيشتر در حكم مقدمهاي است براي آشنايي خوانندگان عادي كه از خشم و خروش ايران مدرن شگفتزدهاند. و ميكوشد توضيح دهد كه چرا ايران در اغلب خبرها حضور دارد. چرا تصاوير "آليس در سرزمين عجايب" را به ذهن متبادر ميكند. و چرا در يك سده دو انقلاب عمده را (كه يكي از آنها در دوران ما به وقوع پيوسته ) تجربه كرده. و از همه مهمتر چرا اكنون يك جمهوري اسلامي در آن مستقر شده است. اين اثر پيشفرض اي.اچ.كار را تاييد ميكند كه ما تاريخدانان، گذشته را ناگزير از منظر حال درك ميكنيم و ميكوشيم تا توضيح دهيم كه گذشته، چرا و چگونه به وضعيت كنوني انجاميده است. اما اين پيشفرض، چنان كه خودِ كار نيز شايد بدان اذعان كند، ممكن است يك اشكال كاملا واضح داشته باشد: اگر تا هنگام انتشار اين كتاب، نظام و حتي كل دولت بر اثر يك هجوم عمده خارجي از ميان برود، معلوم ميشود كه خط سير اين اثر به كلي نادرست بوده است. با اين همه، من چنين خطري را ميپذيرم و بنا را بر اين ميگذارم كه اگر اتفاق خارقالعادهي رخ ندهد، جمهوري اسلامي تا آيندهاي معلوم دوام خواهد داشت. گيرم هيچ دولتي تا ابد پايدار نميماند.
دوره مورد بررسي اين كتاب، دوره يكصد ساله سده بيستم است - از شكلگيري انقلاب مشروطه در اواخر دهه 1890/1260 تا دوره تثبيت جمهوري اسلامي در اوايل دهه 2000/1380 ..."
|
اگر حوصلهي نامه خواندن داريد!
دو كتاب بعدي هر دو مجموعه نامهنگاريهاي دو شخصيت تاريخي هستند. نفر اول، فروغالدوله، دختر ناصرالدينشاه و ديگري ميرزا ملكمخان معروف.
|
نامههاي فروغالدوله مشهور به ملكه ايران
(دختر ناصرالدين شاه - همسر ظهيرالدوله)
به كوشش: ايرج افشار
ناشر: فرزان روز
سال نشر: 1383 (چاپ اول)
قيمت: 2500 تومان
تعداد صفحات: 344 صفحه
شابك: 964-6138-73-X
در پشت جلد كتاب آمده:
"اين نامهها از حيث اينكه نوشته دختر پادشاه و زن يكي از رجال مشهورست، براي تاريخ اجتماعي ايران و تمايلاتي كه درين سالهاي اخير به دريافت جنم زنكرداري (فمينيستي) ميان ايرانيان پيدا شده است واجد اهميت و قابل رسيدگي تاريخي و اجتماعي است.
نوع افكار زنانه، آن هم زنانه درباري و اشرافي از لابلاي سطور اين نامهها عايد ميشود. مثلا خوب مينماياند كه در عهد ناصرالدين شاه وضع معيشتشان آنچنانكه تصور و تصويرشدني باشد نبوده است. و برخلاف تصورات عامه گشايش چنداني نداشته است."
|
|
نامههاي ميرزا ملكمخان ناظمالدوله
(زبده و متن برخي نامهها)
به اهتمام: علياصغر حقدار
ناشر: چشمه
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 4400 تومان
تعداد صفحات: 208 صفحه
شابك: 978-964-2937-50-9
در پشت جلد كتاب آمده:
"دفتر حاضر از مجموعهي "انديشهي امروز ايران" شامل گزيده نامههاي رسمي ميرزا ملكمخان ناظمالدوله است كه در زمان سفارت خود در لندن و رم به مقامات سياسي ارسال كرده است. نامههاي رسمي ملكمخان حكايتي از شخصيت سياسي و افكار اوست و در كنار ديگر نوشتههايش، او را بهتر به محققان و مورخان معرفي ميكند. گزينش و تنظيم اوليهي اين نامهها توسط دكتر فريدون آدميت انجام شده و به پيشنهاد ايشان بود كه اكنون به صورت عمومي و اولينبار منتشر ميشود."
|
در ميان كاغذهاي به جا مانده از پدربزرگ
آقاي نورمحمدي در مقدمه كتاب ماجراي پيدا كردن دستنوشتههاي ميرزا حسين فرنيا را توضيح ميدهد و ميگويد كه چگونه پس از سالها جستجو به دنبال بازماندگان ميرزا حسين در شهر قزوين بالاخره موفق به يافتن نوههاي او در تهران ميشود و: "... همان روز به آقاي فريدون فرنيا تلفن كردم و سراغ كتاب "من و آزادي" را از او گرفتم. آقاي فرنيا گفتند دفترچهاي به خط پدربزرگ خود در اختيار دارند ولي نميدانند محتواي آن چيست و احتمال ميدادند كه شايد در مورد مسائل خانوادگي باشد. قرار شد تصوير دفترچه را برايم ارسال كنند. فرداي آن روز با من تماس گرفتند و گفتند با ورق زدن دفترچه مزبور دريافتهاند كه اين دفترچه، همان يادداشتهاي "من و آزادي" است."
|
من و آزادي
خاطرات ميرزا حسين خياط (فرنيا)
از دوستان عارف قزويني و ميرزا كوچكخان جنگلي
به كوشش: مهدي نورمحمدي
ناشر: سخن
سال نشر: 1388 (چاپ اول)
قيمت: 3900 تومان
تعداد صفحات: 189 صفحه
شابك: 978-964-372-388-0
در پشت جلد كتاب ميخوانيم:
"كتابي كه فراروي خوانندگان قرار دارد، دستنوشتههاي منتشر نشده ميرزا حسين فرنياي قزويني معروف به ميرزا حسين خياط، از مبارزين انقلاب مشروطيت، عضو حزب دموكرات، حزب سوسياليست و از ياران نزديك ميرزا كوچكخان جنگلي است. در اين كتاب نكات جديد و جالبي درباره تاريخ مشروطه و نهضت جنگل براي اولين بار مطرح ميگردد كه براي محققين تاريخ معاصر ايران و نيز علاقمندان به اين دوره تاريخي بسيار سودمند تواند بود."
|
و بالاخره ...
|
توقيف هويدا
داستاني از انقلاب ايران و ماجرا ديدار معهود فرح و بنيصدر در قاهره
نوشته: سعيده پاكروان
ترجمه: نيما همايونپور
ناشر: فرزان روز
سال نشر: 1388 (چاپ اول)
قيمت: 1800 تومان
تعداد صفحات: 135 صفحه
شابك: 978-964-321-046-4
در پشت جلد كتاب ميخوانيم:
"كتاب حاضر، از چند جهت واجد اهميت است. نويسندهي آن فرزند دومين رئيس سازمان اطلاعات و امنيت كشور (ساواك) است، پيش از انقلاب به محافل درباري و دولتي راه داشته، و بعد از انقلاب با بختيار و فرح پهلوي همكار و مانوس بوده و به ديدار بنيصدر رفته است.
از آنچه او مينويسد، ميتوان به حقايق تازهاي دربراه اپوزيسيون خارج از كشور، روحيات افرادي چون بختيار و بنيصدر، و تلاشهاي رژيم شاه براي نجات خود در آخرين ماههاي پيش از انقلاب پي برد، و به خصوص چهرههاي مرموزي چون منوچهر قربانيفر، بازيگر كودتاي نوژه و رسوايي ايران-كنترا را بهتر شناخت."
|
|
فرقه عدالت ايران
از جنوب قفقاز تا شمال خراسان 1917-1920
نوشته: محمدحسين خسروپناه، اليور باست
ناشر: پرديس دانش، شيرازه
سال نشر: 1388 (چاپ اول)
قيمت: 3500 تومان
تعداد صفحات: 196 صفحه
شابك: 978-964-2509-43-0
در پشت جلد كتاب ميخوانيم:
"توسعه صنعتي و اقتصادي قفقاز و آسياي ميانه در اثر انضمام اين دو حوزه به امپراطوري روسيه از اواسط قرن نوزدهم به بعد باعث آن شد كه تعداد كثيري از ايرانيان در جست و جوي كسب و كار رهسپار آن حدود شوند.
بسياري از اين ايرانيان به ويژه آنهايي كه در صنايع نفت باكو اشتغال يافتند در خلال تحولات انقلاب روسيه درگير فعاليتهاي سياسي و تشكيلاتي شدند كه برآمدن فرقه عدالت - موضوع اصلي اين كتاب - يكي از مهمترين آثار آن بود. اين تحركات - البته در مقياس محدودتر - ايرانيان ساكن آسياي ميانه را نيز شامل شد كه بررسي جوانبي از آن تجربه نيز از ديگر مضامين مورد بحث اين كتاب است."
|
اگر در مورد هريك از كتابهاي بالا اطلاعات بيشتري ميخواهيد:
به سايت www.ketab.ir سر بزنيد. كافيست روي كد شابك هريك از كتابها اشاره كنيد. يادتان باشد كه ketab.ir چند صفحه اول كتابهاي چاپ جديد را كه معمولا شامل فهرست كتاب و مقدمه آن است به صورت PDF عرضه ميكند.
|
|