كتابهايي كه در شهريور 1390 خريدم!
(فهرست ويژه تاريخ)
كتابهاي اين فهرست، همانند بقيهي فهرستهاي موضوعي ماهانه و برخلاف عنوان اين قسمت، خريدهاي انجام گرفته در "يك ماه" نيستند! اين كتابها در طول ماهها پرسهزني در كتابفروشيهاي مختلف شهر گرد هم آمده و ميآيند. بعضي را هم ناشران و ديگران دوستان توصيه و هديه ميكنند تا در اينجا معرفي شود. خلاصه از همين بابت است كه اين فهرستهاي "ويژه" سر و كلهشان گهگاه پيدا ميشود و مرتب و منظم تنظيم نميشوند. البته در اين ميان وضع جيب و بالا و پايين شدن فركانس پرسهزني هم بيتاثير نيست!
عوامل سقوط محمدرضا پهلوي
نوشته: علي دشتي (Ali Dashti)
به كوشش: مهدي ماحوزي
ناشر: زوار
سال نشر: 1389 (چاپ دوم)
قيمت: 5500 تومان
تعداد صفحات: 216 صفحه
شابك: 964-401-205-4
در پيشگفتار كتاب آمده:
"آنچه در اين نوشته ميخوانيد، مجموعه يادداشتها و تقريرات شادروان علي دشتي است كه از اواسط سال 1358 تا 26 ديماه 1360 به درخواست نويسنده اين سطور فراهم آمده و براي ضبط در تاريخ و آگاهي نسل حال و آينده كشور بويژه جوانان انتشار مييابد.
... پس از وقوع انقلاب دشتي دو بار و هر بار حدود يك ماه به زندان افتاد و پس از رهايي از زندان با همه عوارض جسمي، خواهش مرا در تحرير و تقرير حوادث و خاطرات دوران پهلوي دوم هر چند پراكنده و باجمال پذيرفت، مشروط بر آن كه مادامالحيات اين اثر انتشار نيابد.
... پس از درگذشت دشتي مجموعه نوشتهها و تقريرات ايشان، زير عنوان "عوامل سقوط محمدرضا پهلوي" تصحيح و تنقيح و سپس بدين شكل تنظيم و تدوين گرديد و براي رعايت امانت حتي نكاتي چند كه ذكر آنها چندان با موضوع مورد بحث ارتباطي ندارد، آورده شد.
از مرور بر اين نوشته يك حقيقت تلخ آشكار ميشود و آن اينكه ما نميخواهيم آزاد باشيم و آزاد زندگي كنيم. به عبارت ديگر به عبوديت و به اصطلاح فرانسويها "اسكلاواژ" خو گرفتهايم.
عزت و آبرو را به پاي ديكتاتور ريختن و پيشاني فروافتاده بنده داشتن، جزء تاريخ ما و طبيعت ثانوي ما شده است. از هركسي كه رايحه فضيلت و آزادمنشي از خوي و رفتار او به مشام برسد، بيزاريم. صراحت لهجه، راستي و مناعت را ميپسنديم. با تمام وجود از قدرتمندي هر چند بيدادگر باشد، حمايت ميكنيم و روز حادثه با تمام قوا عليه او برانگيخته ميشويم. مشاعر و ادراكات منطقي ما در آن حمايت و خصومت معزول است و به عبارت ديگر اغراض، يعني همان دوستيها و دشمنيهاي ما ريشه عقلاني و منطقي ندارد.
... روزي كه رضاشاه زمام امور كشور را به دست گرفت، جز يك افسر قزاق و يك مامور مصمم بيش نبود. اگر جامعه ايران و تعزيهگردانان اين كشور كه از بطن همان جامعه برخاسته بودند، با كمال رشادت و مناعت در برابر خودخواهيها و جاهطلبيهاي او ايستادگي ميكردند، هيچيك از حوادثي كه در دوران سلطنت او و فرزند جبون و بيارادهاش رخ داد، بوقوع نميپيوست و ايران امروز همچون يكي از كشورهاي آزاد و مرفه جهان در عرصه تزاحم حيات ميدرخشيد ..."
در پشت جلد كتاب آمده:
"محتواي كتاب بسيار غنيتر از خاطرات معمولي يك سفر است و از حدود سفرنامههاي عادي فراتر ميرود. اين كتاب علاوه بر معرفي دقيق و ارائهي تصويري زنده از سرزمين و مردم ايران، در واقع راهنماي مطمئن و مرجع موثق ادبيات و تفكر جديد ايران است و به همين دليل شايسته است كه در كتابخانهي اهل تحقيق، در كنار ديگر اثر ماندگار مولف، تاريخ ادبيات ايران، جاي گيرد.
از آن يك سال تاكنون سطح زندگي ايراني با روي كار آمدن سلسلهاي جديد، جنگها، راهآهن و نفت به كلي تغيير كرده است، اما از هر نظر، معنا و روح ايران همچنان يكسان مانده است و اين روح است كه در اين كتاب نمايانده ميشود. شرح حوادث و ماجراهاي مسافرت را همهجا ميتوان يافت، اما چنين مسافري ميبايست تا ميتواند به انديشهي دروني ايراني دست يابد و آن را برايمان تصوير كند و آن هم نه فقط طبقهي فرنگيمآب غربزده يا متجددين و تحصيلكردگان را بلكه حتا بابيهاي تحت تعقيب را كه در ابتدا دسترسي به آنان بسيار دشوار بود."
سفرنامه ايران: مسافر ژاپني در ماوراالنهر، ايران و قفقاز
نوشته: ماساجي اينووه
ترجمه: هاشم رجبزاده
ناشر: طهوري
سال نشر: 1390 (چاپ اول)
قيمت: 6500 تومان
تعداد صفحات: 214 صفحه
شابك: 978-600-5911-03-9
در پيشسخن كتاب آمده:
"از مسافران ژاپني كه بيش از يك سده پيش به ايران آمده و سفرنامهاي هم از خود به يادگار نهادهاند، ماساجي اينووه است كه در پاييز سال 1902 ميلادي از راه تركستان و قفقاز به ايران آمده، و يادداشتهاي خود را از آنچه كه ديده و يافته بوده پس از يكسال در كتابي منتشر كرد.
... اينووه يكي از پيشگامان ژاپني سفر به آسياي ميانه شناخته شده است. او 25 سال داشت و دانشجوي ژاپني برنامه مبادله محصل ميان شرق و غرب در وين پايتخت امپراتوري آنروز اتريش-مجارستان بود ...
يادداشتهاي سفر ماساجي اينووه به قفقاز و تركستان و ايران به صورت نامههايي كه در فرصتهاي دست داده ميان سفرش نوشته و به توكيو فرستاده مرتب شده ...
با مرور يادداشتهاي سفر ماساجي اينووه و نيز تقريظها يا ستايشنامههايي كه شماري از دولتمردان و اميران لشكري ژاپن بر سفرنامه او نوشتهاند، پيداست كه اين مسافر جوانِ دانشجو سياحِ سادهاي نبوده كه فقط از سر كنجكاوي و براي ديدن كوه و كويرهاي دور و دشوارگذر تن به مخاطره داده و سرزمينهاي زير سيطره روس و ممالك مجاور آن را در نخستين سالهاي سده بيستم و در احوالي كه درگيري نظامي ژاپن با روس محتوم مينمود، در سفري پرشتاب و نفسگير زير پا نهاده است ..."
نبرد سميرم
انگليسيها، قشقاييها و جنگ دوم جهاني
نوشته: كاوه بيات
ناشر: خجسته
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 9000 تومان
تعداد صفحات: 378 صفحه
شابك: 978-964-2975-10-5
در پشت جلد كتاب آمده:
"با هجوم نيروهاي بريتانيا و اتحاد جماهير شوروي در سوم شهريور 1320 به ايران كه به فروپاشي نظام رضاشاهي منجر شد، مجموعهاي از كنشها و تعارضهاي نهفته در بطن جامعه كه تا پيش از اين به دليل حاكميت استبدادي نظام مزبور مجال بروز نداشت، به نحوي ناگهاني و گسترده سرباز كرد.
سعي و تلاش مجموعهاي از نيروهاي ايلي و عشايري كه پس از پشت سر گذاشتن يك دورهي بيست ساله از سركوب نظامي و اسكان اجباري، اينك در صدد بازسازي اقتدار پيشين خود برآمدند، از جملهي اين تنشها و تعارضها بود.
واكنش ايل قشقايي در جريان اين تحولات كه در ارتباط با پارهاي از صفآراييهاي سياسي وقت در دو عرصهي خارجي و داخلي صورتي خشونتبار نيز يافت، موضوع اصلي اين بررسي است."
برگهايي از تاريخ تهران
نوشته: داريوش شهبازي
ناشر: ثالث
سال نشر: 1390 (چاپ اول)
قيمت: 10000 تومان
تعداد صفحات: 398 صفحه
شابك: 978-964-380-549-4
در مقدمه كتاب آمده:
"در اواخر سال 1368 خورشيدي، كه تاليف تاريخ سكه در دوران قاجاريه را به پايان رساندم، اقدام به تاليف تاريخ تهران نمودم. در همان اوان، مطالعه اسناد و كتب مربوط به موضوع را آغاز كردم. با گذشت زمان و گردآوري مدارك و اسناد آرشيوي، كه خردك خردك بر حجم مطالب افزوده ميگشت، اهميت اين پژوهش بيشتر آشكار شد و لحظه به لحظه مرا از هدف اوليه كه تاليف كتابي متعارف، از تاريخ يك شهر در يكي دو جلد بود دور كرد. تا آنجا كه پس از گذشت سالياني چند و گردآمدن انبوهي از فيشهاي تحقيقي، متوجه تغيير شديد مسير كار شدم. بنابراين تصميم گرفتم مطالب گردآمده را با عنايت به حجم بسيار و اهميت تاريخ پايتخت و نياز عموم اقشار جامعه به منبعي كه بتواند پاسخگوي اين نياز باشد بر مبناي ترتيب الفبايي مرتب سازم و به صورت فرهنگ تاريخي درآورم. گمان ميكنم، محصول بيش از ششصد هفتصد هزار فيش تهيه شده حدود بيست جلد كتاب باشد.
... اين كتاب مجموعه مقالاتي است از تاريخ تهران قديم برگرفته از همين فرهنگ كه در يكي دو سال گذشته در نشريات به چاپ رسيده يا گفتارهايي كه در صدا و سيما و ... انجام شده است."
حماسه آريوبرزن و سرانجام هخامنشيان
نوشته: عزتالله معظمي گودرزي
ناشر: صمديه
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 8000 تومان
تعداد صفحات: 383 صفحه
شابك: 978-964-5790-77-4
داستان با اين جملات آغاز ميشود:
"زمستان سرد و پربرف ارتفاعات زاگرس رو به پايان ميرفت و اميد مردمان چادرنشين به اين بود كه روزهاي خوش و آفتابي پيش رو خواهند داشت. در زمستان سرد و برفي ارتفاعات، دشتها و چراگاههاي سبز و خرم در مناطق گرمسيري فراوان خواهد بود و نعمت طبيعت، رنج سفرهاي طولانيشان را كاهش خواهد داد، زيرا در مناطق گرم بارش باران نيز فراوان خواهد بود.
براي مردمان كوچنشين شناخت محيط اطراف و آب و هوا و فصول مختلف امري طبيعي و لازم است، زيرا شناخت شرايط جوي به آنها كمك خواهد كرد تا در طول سفر سخت و كوهستاني از مخاطرات احتمالي بكاهند. آنها دانش شناخت تغييرات جوي را بر اثر تجربه آموختهاند. بيشتر بزرگان و سالمندان ايل ميدانستند هر سال كه زمستان برف و باراني را پشت سر بگذارند بهار و تابستان پر آب و دشتهاي سرسبزي خواهند داشت.
مردم دو قبيله كاسو و كيسي ميدانستند در زمستانهاي پربرف و باران، يافتن دشتهاي پر آب و علف براي چريدن احشامشان در فصل بهار و تابستان مشكل نخواهد بود، زيرا نزولات آسماني موجب خواهد شد طبيعت زنده بماند و گل و گياه فراوان برويد و احشام آنها در مراتع سرسبز به چريدن مشغول شوند ..."
مهينبانو
به كوشش: فرخ غفاري
زيرنظر: شهلا سلطاني
ناشر: فرزان روز
سال نشر: 1390 (چاپ اول)
قيمت: 7500 تومان
تعداد صفحات: 347 صفحه
شابك: 978-964-321-332-9
در پيشگفتار كتاب آمده:
"مهينبانو قاجار خاله تني مادرم بود. او زني بود قدكوتاه با شخصيت قوي، به قول معروف او نصف قامتش زير زمين بود. ميشود او را جزو زنهاي پرقدرت و باشهامت قاجار ناميد. او در رده مهدعليا مادر ناصرالدين شاه يا امالخاقان دختر ميرزا تقيخان اميركبير بود. امالخاقان يا تاجالملوك مادر محمدعلي شاه نتوانست با مظفرالدينشاه كه پيوسته مريض و عليل و رنجور بود زندگي كند. در همان زمان وليعهدي از پسردايي خود طلاق گرفته و دوباره ازدواج كرد. يعني آزادي خود را به ملكه بودن ترجيح داد.
مهينبانو در زماني كه هيچ نشانهاي از منقرض شدن سلسله قاجار نبود، شهامت داشت و ترجيح داد از پادشاه آينده ايران طلاق بگيرد و با شوهري كه عاشقش نبود زندگي نكند.
او همانطور كه در خاطراتش خواهيد خواند، در كاخ گلستانِ تهران به دنيا آمد. پدرش شعاعالسلطنه ملكمنصورميرزا، پسر دوم مظفرالدين شاه، در كاخ مظفرالدين شاه به سر ميبرد و مادربزرگش نزهتالسلطنه از نوادگان فتحعلي شاه قاجار بود و نسبتش از طرف پدرش اسماعيلميرزا به پسر كيكاووسميرزا پسر فتحعليشاه ميرسيد.
... خاطرات خانم مهينبانو قاجار، خواهر عزيز و جدانشدني مادربزرگم كه بعدها هنگام صدور شناسنامه به نام پدرش (ملكمنصورميرزا) خوانده شد، به دست من رسيد. اميدوارم همانقدر كه من از مطالعه آن لذت بردم، براي خواننده عزيز هم كمي جالب باشد. اين خاطرات مروري است از شصت هفتاد سال تاريخ ايران از لحاظ اجتماعي-سياسي و زندگي يك بانوي قاجار به گفته خودش. گويا يكي دو زن از خانواده قاجار خاطراتشان را نوشتهاند، ولي كسي مثل مهينبانو افكار متجدد و پيشرفتهاي در زمان خودش بدينگونه نداشته است ..."
در پيشگفتار كتاب ميخوانيم:
"دوستعلي خان معيرالممالك، فرزند دوستمحمدخان و نواده دوستعلي خان (نظامالدوله) معيرالممالك است. مادر او خانم عصمتالدوله، دختر دوم ناصرالدين شاه بود. دوستعلي خان در سال 1293 قمري در باغ فردوس تجريش متولد شد و در سال 1345 شمسي، در سن نود سالگي در تهران درگذشت.
... كتاب "رجال عصر ناصري" شناسايي و معرفي گروهي از شخصيتهاي عصر قاجار است از زبان دوستعليخان. موقعيت زماني و اجتماعي معيرالممالك ايجاب ميكرده كه شخصيتهاي مذكور را از نزديك بشناسد و با آنها در تماس باشد. مطالب جالب و اطلاعات پراكنده بسياري در اين كتاب جمعآوري شده كه براي خوانندگان نسل امروز جالب و خواندني است. مقالاتي مانند: پسران فتحعليشاه، پسران ناصرالدينشاه، دختران فتحعليشاه، خواهران ناصرالدينشاه، نقاشان، نوازندگان دوران ناصري و مظفري و خوانندگان دوران ناصري در نوع خود كمياب و جالب توجه هستند ..."
وقايعالزمان (خاطرات شكاريه)
نوشته: دوستعلي خان معيرالممالك
به كوشش: خديجه نظاممافي
ناشر: نشر تاريخ ايران
سال نشر: 1390 (چاپ اول)
قيمت: 6800 تومان
تعداد صفحات: 264 صفحه
شابك: 978-964-6082-65-6
در مقدمه كتاب آمده:
"اين كتاب، ششمين جلد از مجموعه خاطرات دوستعلي خان معيرالممالك است كه طي ساليان متمادي، در دفاتر مختلف به رشته تحرير درآورده و آن را "وقايعالزمان" ناميده است. در حقيقت اين مجموعهي خاطرات شكاريه و يادداشتهاي روزمره معيرالممالك است. به نظر ميرسد كه در ابتدا هدف از تحرير اين خاطرات شرح مختصري از شكار روزانه، شمارش تيرها و تعداد پرندگان صيد شده بود، اما به تدريج رويدادهاي سياسي و مطالب ديگر نيز به اين يادداشتها افزوده گشتند. بدينترتيب، اين خاطرات تاريخچهاي از وقايع زمان حيات معيرالممالك را تشكيل ميدهد.
نخستين جلد اين خاطرات در سال 1313 هجري قمري يعني زماني كه دوستعلي خان بيش از بيست سال نداشت، نوشته شده است. كتاب حاضر خاطرات نويسنده را از رجب 1329 ق تا ربيعالاول 1331 ق دربرميگيرد ..."
يادداشتهايي از زندگاني خصوصي ناصرالدينشاه
نوشته: دوستعلي خان معيرالممالك
ناشر: نشر تاريخ ايران
سال نشر: 1390 (چاپ اول)
قيمت: 5000 تومان
تعداد صفحات: 159 صفحه
شابك: 978-964-6082-67-0
نويسنده در "اول دفتر بنام ايزد دانا" درباره "سبب تحرير كتاب" چنين آورده:
"... ناصرالدينشاه به هيچيك از نوههاي خود به اندازه من اظهار مهر نميكرد. رفته رفته كار به جايي رسيد كه مورد رشگ اهل اندرون واقع شدم، ولي كس را جسارت دم زدن نبود و تا شاه در قيد حيات بود، مشمول مراحم و عنايات شاهانه بودم.
ناصرالدينشاه در سال يكهزار و دويست و شصت و چهار قمري در سن هيجده سالگي جلوس كرد. وقايع سلطنت او در تواريخ ضبط است و در اينجا لازم به شرح آن نيست، مگر اينكه به گوشهاي از آن كه بر همه معلوم نيست اشاره رود: اغلب عزل و قتل ميرزاتقي خان اميركبير را كه از وزراي كاردان و معروف بود و قريب سه سال صدرات داشت و بعد در كاشان از بين رفت را به ناصرالدينشاه نسبت ميدهند، در صورتي كه اين كار در اثر يك رشته دسيسهكاريها به دست مزدوراني تبهكار صورت گرفت و به نام شاه كه در آن وقت جوان و بدون قدرت و بيتجربه بود تمام شد. براي صدق اين مدعا لازم است به شرح زير پردازد:
مسيو ريشار فرانسوي پدر ريشارخان مودبالممالك در اواسط دوران محمدشاهي به تهران آمد و تا پايان عمر در اينجا ماند و در مدرسه دارالفنون سمت استادي زبان فرانسه را داشت. وقايع سياسي روزانه مملكت را با كمال دقت و بيطرفي مينوشت و من آن دفتر را چند بار خواندهام. مندرجات آن به خوبي روشن ميسازد كه قتل ميرزاتقي خان بر اثر حوادث و تحريكاتي انجام يافته و اكنون آن مجموعه گرانبها در دست هركس باشد، نيك ميداند كه منظور من دفاع بيجا و اظهار تعصب نيست. اگر از حق نگذريم دوران ناصري دوره آرامش و آسايش و خوشي بود كه كشور ايران در قرون اخير كمتر به خود ديده بود.
... آنان كه ندانسته به ناصرالدينشاه ايراد گرفته و ميگويند، چرا چنين كرد و چنان نكرد چه ميدانند محظورات او چه بود، و از روزگار چه دلي پر خون داشته و طي پنجاه سال چگونه كشورداري كرده است ..."
سيد جمالالدين واعظ اصفهاني و مشروطيت
نوشته: رسول عربخاني
با مقدمه: محمد ابراهيم باستاني پاريزي
ناشر: خجسته
سال نشر: 1390 (چاپ اول)
قيمت: 6500 تومان
تعداد صفحات: 248 صفحه
شابك: 978-964-2975-07-5
در پشت جلد كتاب آمده:
"وعاظ و اهل منبر به عنوان يكي از گروههاي اجتماعي درون نهاد روحانيت با ويژگيهاي خاص خود نقش قابل توجهي در رهبري و پيشبرد جنبش ضداستبدادي و حوادث مشروطه ايفا كردند. استفاده از منبر به عنوان رسانهي ارتباط جمعي كه امكان برقراري تماس نزديك اين صنف با تودههاي مردم را فراهم ميآورد آنها را قادر ميساخت تا در شكل دادن به افكار عمومي و هدايت اين افكار عليه نظام موجود بر ديگر رهبران اجتماعي پيشي بگيرند. اهل منبر با مهارت شغلي كه داشتند وظيفه بسيج تودههاي مردم و سازماندهي اعتراضات آنان را براي از ميان بردن نظام استبدادي برعهده گرفتند.
موضوع كتاب حاضر بررسي نقش و جايگاه سيد جمالالدين واعظ اصفهاني، يكي از اعضاي برجسته جامعه وعاظ در شكلگيري و تحقق انقلاب مشروطيت ايران است. مهارت و استعداد ذاتي او در سخنوري، شجاعت و نيز آشنايي نسبي از جريانهاي فكري سياسي او را در بين اهل منبر برجستهتر ميساخت.
سيد جمال مفاهيم سياسي جديد را منطبق با آموزههاي ديني خود مييد و از اين رو هيچ ناسازگاري ميان مشروطه و اسلام نمييافت. اين روحاني مشروطهخواه، به عنوان واعظي سرشناس و شخصيتي پرنفوذ در طول حيات خود تحت تاثير بسياري از جريانهاي فكري، سياسي زمانه قرار گرفت و به همين نسبت بر روند برخي رخدادها نيز تاثير آشكار گذاشت."
اگر در مورد هريك از كتابهاي بالا اطلاعات بيشتري ميخواهيد:
به سايت www.ketab.ir سر بزنيد. كافيست روي كد شابك هريك از كتابها اشاره كنيد. يادتان باشد كه ketab.ir چند صفحه اول كتابهاي چاپ جديد را كه معمولا شامل فهرست كتاب و مقدمه آن است به صورت PDF عرضه ميكند.