كتابهايي كه در مرداد 1390 خريدم!
(فهرست ويژه اسطوره)
مدتي در اين مثنوي تاخير افتاد!
آخرين فهرست موضوعي (ويژه) را سال گذشته در ماه آذر حضورتان معرفي كردم. بعد از آن ابر و باد و مه و خورشيد و فلك در كار افتادند تا فرصت و فراغت ادامهي تهيهي اين فهرستها به دست نيايد. اما "نرسيدن" موجب "نخريدن" نشد (ميگويند ترك عادت موجب مرض است!) هر بار كه در يكي از كتابفروشيهاي شهر كتابي مرتبط با موضوعهاي انتخابي ميديدم آن را ميخريدم به اين بهانه كه روزي دوباره چرخ تنظيم اين فهرستها را به راه مياندازم.
خلاصه ستون كتابها همينطور در گوشهي اتاق بلندتر و بلندتر ميشود، آنقدر كه ديگر نميتوان كار را پشت گوش انداخت. پس اين شما و اين فهرست ديگري از كتابهاي با موضوع اسطوره (و البته كمي هم عرفان و روانشناسي و ... كه اميدوارم زياد بيربط به موضوع اصلي نباشند!)
در مقدمه كتاب آمده:
"... در بيشتر سنتها و فرهنگها اعداد و اشكال از تقدس و شومي و همچنين كاركردهاي خاصي برخوردار بودهاند، تا جايي كه امروزه هم از اهميت آنها كاسته نشده است.
... در تاريخ تفكر بشر، عددشناسي و حتي ستايش اعداد هم ديده ميشود و ميتوان گفت كه طالعبيني، ستارهشناسي، كيمياگري و علومي از اين قبيل، نيز هركدام به نوعي احتياج به عددشناسي داشتهاند.
... از طرف ديگر، وقايع بسياري كه در ماورا درك بشر اوليه قرار داشتهاند، او را بر آن داشتند تا براي بيان انديشهها و دريافتهايش نظامي از علائم گوناگون ابداع كند. اين علائم كه به "نماد" تبديل شدهاند در حقيقت گوياي چيزي فراتر از معناي آشكار و مستقيم خود هستند.
... از اين رو، اين كتاب سعي داشته كه اعداد و اشكال را از لحاظ اسطورهاي و تفسيرهاي نماديني كه در رابطه با آنها وجود دارد مورد بررسي قرار دهد ..."
عصر اساطيري تاريخ ايران
خطوط برجسته داستانهاي قديم ايران
نوشته: حسن پيرنيا
به كوشش: سيروس ايزدي
ناشر: هيرمند
سال نشر: 1388 (چاپ سوم)
قيمت: 3950 تومان
تعداد صفحات: 177 صفحه
شابك: 978-964-408-114-9
در مقدمه كتاب چنين آمده:
"پس از ذكر تاريخ ايران قديم، به طوري كه از نوشتههاي مورخان قديم و اسناد تاريخي ملي ما و نتيجهي پژوهشهاي محققان معلوم گرديده، مقتضي است كه نظري به گذشتههاي روايتي و داستاني ايران قديم بيفكنيم. مقصود از گذشتههاي داستاني در اين جا همان است كه در اروپا موسوم به "افسانه" گرديده، زيرا چنانكه معلوم است داستانهاي ايران قديم هم مثل همهي افسانهها بهطور كلي حاكي از واقعاتي است، بدون اينكه در كيفيات و تفاصيل حقيقت داشته باشد؛ يعني وقايع مهم و برجستهاي كه اثرات عميقي در خاطرها گذارده، غالبا با شاخ و برگهاي اساطيري يا افسانهاي - گاهي در اوضاع و احوال يا با اشخاص و يا بالاخره راجع به زمان و دورهي ديگري - بيان ميشود. ولي كلياتي كه از آن مستفاد ميگردد، نوعي حقيقت است كه براي ما از دو حيث اهميت دارد: اولا تاريخ داستاني هر ملتي مانند زبان و عادات و اوضاع اجتماعي و مذهبي و حكومتي و خانوادگي آن، در روشن كردن تاريخ و ماهيت و نژاد آن ملت دخالت دارد ... بنابراين آن قسمت از داستانهاي ايران قديم كه راجع به قرون قبل از تاريخ است، ممكن است يك نوع اطلاعاتي بدهد كه بتوان آن را مبنا و مدرك استنباطي براي
قرون مزبور قرار داد.
ثانيا از آن قسمت داستانها كه راجع به قرون تاريخي است و از مقايسه آن با تاريخ شايد بتوان كلياتي بدست آورد كه براي روشن كردن بعضي از قسمتهاي تاريك و درون مايه تاريخ ايران قديم تا اندازهاي مفيد باش ..."
درآمدي بر ساختار اسطورهاي شاهنامه
نوشته: بهار مختاريان
ناشر: آگه
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 6000 تومان
تعداد صفحات: 280 صفحه
شابك: 978-964-329-244-7
در پيشگفتار كتاب آمده:
"... مجموع اين تلاشها در پي نشان دادن اين حقيقت است كه هرچند شاهنامه اثري ادبي است، اما از لحاظ محتوايي در پيوند با اسطورههاي اقوام هند و اروپايي قرار دارد و درك محتواي اسطورهاي شاهنامه، تنها در برقرار كردن پيوند ميان اين محتوا و اسطورههاي هند و اروپايي و نيز افسانههاي ايراني (داستانهاي پريان) امكانپذير است. شاهنامهشناسياي كه بخواهد تنها به خود شاهنامه يا منابع ايراني اكتفا كند، ميتواند خطاهاي بسياري در بر داشته باشد و افق پژوهشهاي وابسته به آن، يعني اسطورهشناسي و جامعهشناسي را بسته نگاه دارد.
ترتيب مقالهها بر پايهي الگوهاي مختلف اسطورهشناسي تطبيقي به صورتي تنظيم شده است كه خواننده، سواي برداشت مستقل از هريك، بتواند مسير رويكردهاي مختلف به يك موضوع را خود پي گيرد."
اطلاعات بيشتر درباره اين كتاب را ميتوانيد در اينجا بيابيد.
گذري بر مرگ در ايران
از روزگار باستان تاكنون
نوشته: فرحناز ابونيا عمران
ناشر: ورسه
سال نشر: 1390 (چاپ اول)
قيمت: 5000 تومان
تعداد صفحات: 244 صفحه
شابك: 978-964-9720-16-7
در مقدمه كتاب ميخوانيم:
"... مطالب اين كتاب در پنج فصل تنظيم شده است. سخن علما و صاحبنظران و نيز عقايد انسانهاي اوليه دربارهي مرگ به ترتيب در فصل اول و دوم ارايه شده است. مرگ در افسانهها و اسطورهها در فصل سوم مورد بررسي قرار گرفته اس. در فصل چهارم و پنجم به ترتيب از مرگ در ايران پيش از اسلام و پس از اسلام سخن به ميان آمده است ..."
حضور پيدا و پنهان زن در متون صوفيه
نوشته: زهرا طاهري
ناشر: ثالث
سال نشر: 1390 (چاپ اول)
قيمت: 7300 تومان
تعداد صفحات: 328 صفحه
شابك: 978-964-380-462-6
در پيشگفتار كتاب آمده:
"... در اين كتاب من در جستجوي زنان بينام و نشاني هستم كه با تعاليم صوفيه در ارتباط بودهاند. مشخص كردن چارچوب جغرافيايي اين پژوهش، با در نظر گرفتن آميختگي ملل اقوام مسلمان به خصوص در سدههاي نخستين دوران اسلامي، كاري شدني نبود. چرا كه سفر سنت صوفيان بوده و مشايخ بزرگ طريقتهاي آغازين تاريخ تصوف با حد و مرز جغرافيايي سر و كاري نداشتهاند.
... بخش نخست اين كتاب به بررسي حضور زنان در عرصه تصوف چهار سده اول هجري ميپردازد. هدف اين بخش، كه با مقدمهاي مختصر از تاريخ پيدايش طريقت صوفيان آغاز ميشود و اشاراتي به نخستين زاهد - صوفيان زن در بينالنهرين را نيز به دنبال دارد، بررسي چند و چون حضور و آراي زنان صوفي خراسان و بهخصوص نيشابور است.
... بخش دوم چند و چون زندگي زناني را كه به سلك عقلاي مجاين درآمده بودند مورد بررسي قرار ميدهد. زناني كه سخنانشان شطحآميز و راه و رسمشان شوريدگي بود و گرچه از ديدگاه مردم، ديوانه به نظر ميآمدند، سرسلسلهي شوريدگاني به شمار ميآيند كه در سدههاي بعد در هيئت عقلاي مجانين، ناقدان شرع و عرف و نابسامانيهاي اجتماعي گشتند ...
... بخش سوم با مقدمه مختصري كه اشاره به زنان عالم خراسان در سدههاي پنجم و ششم هجري دارد، به بررسي حضور آنان در خاندان ابوالقاسم قشيري و طريقت ابوالسعيد ابوالخير ميپردازد. نگاهي به حضور فاطمه امالبنين دختر ابوعلي دقاق و همسر ابوالقاسم قشيري به عنوان سرسلسله زنان عالم خاندانهاي بزرگ خراسان اين عصر، و همچنين زناني كه با مجالس ابوسعيد ابوالخير در ارتباط بودهاند، چارچوب مباحث اين بخش را ساخته است.
... بخش چهارم حضور زنان در حلقه مريدا مولانا جلالالدين محمد را مورد بحث قرار ميدهد. در مقدمه اين بخش كوشيدهام تعاليم بهاولد در كتاب معارف و همچنين رابطه زنان با مجالس و مدرسه او را به عنوان پايه و زمينه ديدگاه مولانا در مورد زن بررسي كنم.
... بخش پنجم سراسر حكايت كرامات زنان صوفي است از طي ارض تا روياندن زمين و دست كشيدن به ساق عرش. با تكيه بر اين اصل كه در هر آيين و مذهبي، روايات افسانهگوني وجود دارد كه عناصر سازندهي حيات آنند، و طريقتهاي صوفيه هم از اين چارچوب بيرون نيستند.
... بخش ششم، بخش پاياني كتاب است، گرچه حكايت همچنان باقي ميماند. مقدمه اين مبحث اشاره مختصري است به تحولات طريقتهاي صوفيه در دوران صفويه، و وقفهاي كه با بر سر كار آمدن وارثان شيخ صفيالدين اردبيلي، در هيئت شاه شيخ صوفيان، در كار تصوف روي داد ... زندگي و آثار دو زن صوفي در اين دوران مورد بحث و بررسي بخش پاياني كتاب است."
اسطورهي جام مقدس
روانشناسي كهنالگويي انسان امروز
نوشته: رابرت جانسون
ترجمه و تحليل: تورجرضا بنيصدر
ناشر: فرگان
سال نشر: 1388 (چاپ اول)
قيمت: 3000 تومان
تعداد صفحات: 143 صفحه
شابك: 978-964-96623-6-7
در پيشگفتار كتاب ميخوانيم:
"هنگامي كه دورهي جديدي در تاريخ آغاز ميشود، معمولا اسطورهي آن دوران نيز همزمان به وجود ميآيد. اسطوره نگاهي گذراست به آنچه قرار است روي دهد، و حاوي پندهاي خردمندانهاي در جهت مواجهه با عناصر روانشناختي زمانه است.
در اسطورهي پارسيفال، كه بيان چگونگي جستوجوي جام مقدس است، با چنين دستورالعملي روبهرو ميشويم كه متناسب با عصر مدرن ماست. اسطورهي جام مقدس برآمده از سدهي دوازدهم ميلادي است. بسياري بر اين باورند كه دوران مدرن ما از سدهي دوازدهم شروع ميشود؛ و عقايد، رفتار و نظرهايي كه ما امروز با آنها زندگي ميكنيم، سرآغازشان به همان روزهايي برميگردد كه اسطورهي جام مقدس در حال شكلگيري بود. ميتوان گفت كه بادهاي قرن دوازدهم به گردبادهاي قرن بيستم تبديل شده است.
... "اسطورهي جام مقدس" دربارهي روانشناسي جنس مذكر صحبت ميكند، و البته اين بدان معنا نيست كه موضوع تنها به جنس نر محدود ميشود. به واقع با وجود آن كه در زن، بخش مردانه كمتر برجسته است، شامل مذكر درون خود زن نيز ميشود. ما بايد هرچه را كه در اسطوره ميگذرد، بخشي از خودمان تلفي كنيم. ما با صف خيرهكنندهاي از دوشيزگان زيباروي مواجه ميشويم كه بايد آنها را هم بخشي از روان مردانه بدانيم.
زنان نيز ميبايد به همين گونه علاقهمند به كشف رازهاي اسطورهي جام مقدس باشند؛ زيرا هر زني به نوعي با يكي از اين مخلوقات عجيب و غريب از جنس نرينه، در مقام پدر، شوهر، يا پسر سر و كار دارد. بنابراين زن، هم از اين لحاظ مستقيما در اسطورهي جام مقدس سهيم است، و هم از لحاظ آن كه اين اسطوره، در واقع داستان بخش مذكر دروني خود او را هم در بر ميگيرد ..."
اسطورهي زمين و آسمان
زمين و آسمان در باور ايرانيان
نوشته: فائقه سرخوش
ناشر: ترفند
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 6000 تومان
تعداد صفحات: 319 صفحه
شابك: 978-964-7332-85-9
در "سر سخن" كتاب آمده:
"... با كند و كاوي در اساطير ملل گوناگون ميتوان دريافت كه در اساطير تمام اين ملل (به غير از اساطير مصر) همواره آسمان در جايگاه پدر كيهان و زمين در مقام مادر قرار ميگيرد، در اساطير ايران نيز همواره زمين به نام مادر خوانده شده است. اما آسمان نه به شكلي واضح بلكه در تقابل با زمين در جايگاه پدر كيهان قرار ميگيرد.
كتاب حاضر كه بنيان آن بر پايه اين باور (آسمان پدر، زمين مادر) نهاده شده مشتمل بر پنج فصل مجزاست كه فصل نخست آن به عنوان كليات به ريشهشناسي و بيان واژه "اسطوره" اختصاص يافته و در ادامه، به بيان مراحل مختلف شناخت جهان توسط بشر و تاثير جغرافيا و شرايط اقليمي در شكلگيري اسطوره ميپردازد ... فصل دوم با عنوان "آسمان مزدايي" به معرفي آسمان از ديدگاه اساطير مزدايي پرداخته ... فصل سوم با عنوان "زمين مزدايي" به سه بخش تن زمين - روان زمين و روانكاوي زمين اختصاص يافته ... فصل چهارم با عنوان "اسطوره پيوند و جدايي آسمان و زمين" به بررسي اين دو پديده، در تقابل با يكديگر و از ديدگاه اسطوره "يينيانگ" ميپردازد ... و فصل آخر كه به "پيونددهندگان آسمان و زمين" موسوم است به بررسي اساطير دسته دوم پيوند آسمان و زمين يعني اساطيري كه از پيوند مجدد اين دو پديده سخن ميگويد اختصاص يافته ..."
پيكرگرداني در اساطير
نوشته: منصور رستگار فسائي
ناشر: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي
سال نشر: 1388 (چاپ دوم)
قيمت: 10000 تومان
تعداد صفحات: 483 صفحه
شابك: 978-964-426-401-6
در پيشگفتار كتاب ميخوانيم:
"كتاب پيكرگرداني در اساطير ميكوشد تا به روايت بخشي عمده، ولي ناگفته از اسطورههاي ايران و جهان بپردازد كه عليرغم حضور همهجانبه و ممتدي كه در داستانها و روايات اساطيري ايران و جهان دارد، حتي از سوي محققاني كه سالها است با دقت و موشكافي تمام به مباحث اساطيري توجه ميكنند، مورد غفلت قرار گرفته است ...
وقوع امور خارقالعاده، در اساطير، افسانهها و قصههاي عاميانه ايران و جهان، امري بسيار رايج و اساسي است كه براي ذهن انسان، از ديرباز جاذبه و لطفي خاص داشته هست ... در اين گونه داستانها موجوداتي را ميبينيم كه ناگهان دگرگون ميشوند و از جمادي به حيواني، از حيواني به انساني و از انساني به فرشتگي و غيره، پيكرگرداني ميكنند و سرانجام به آنچه اندر وهم نميآيد مبدل ميشوند.
... آنچه در اين كتاب خواهيد خواند، بيآنكه همه موارد و مثالهاي اساطيري را در بر داشته باشد و يا ادعاي نتيجهگيري قطعي را در سر بپروراند، گزارشي است از واقعيتي عمده كه پيكرگردانيهاي اساطيري را به عنوان آيينهي آرزوهاي انسن مطرح ميكند تا دامنه تمنيات، عقدهها، ارزشها، خلاقيمتها و راهحلسازيهاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي انسان را نشان دهد و خواننده را تماشاگر خلقتهاي خواندني و يگانهاي قرار دهد كه انسان اساطيري، هوشمندانه براي رفع نواقص هستي ارائه كرده است ..."
تنديسگري و شمايلنگاري در ايران پيش از اسلام
نوشته: اورلي ديمز
ترجمه: علياكبر وحدتي
ناشر: ماهي
سال نشر: 1388 (چاپ اول)
قيمت: 7000 تومان
تعداد صفحات: 256 صفحه
شابك: 978-964-9971-50-6
در پشت جلد كتاب آمده:
"نويسندهي كتاب با بررسي مجموعهي بزرگي از پيكركها و نگارههاي مربوط به زنان از دورهي نوسنگي (حدود ده هزار سال پيش) تا پايان دورهي ساساني، كوشيده تا نقش اجتماعي زنان را در ايران پيش از اسلام بازسازي كند. تنظيم تاريخي و موضوعي مواد باستانشناختي و ارائهي طرحها و تصاوير فراوان، كتاب را به منبعي سودمند براي مطالعات تطبيقي و سبكشناختي پيكركهاي زنانه بدل كرده است."
ضحاك ماروَش
پژوهشي در باب مفهوم اژي و اژي دهاك در اسطورهها و متون ايراني و جز آن
نوشته: فرزين آقازاده
ناشر: ققنوس
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 8000 تومان (با جلد سخت)
تعداد صفحات: 208 صفحه
شابك: 978-964-311-877-8
در پشت جلد كتاب آمده:
"در پس هر اسطوره، در دوردستها واقعيتي ايستاده كه اگر بخواهي آن را بشناسي بايد كه به گذشتههاي دور سفر كني. اين كتاب سفري است به گذشته انسان؛ به آن زمان كه هيولاي دهشتناك مارگونه، در دل مردمان هراس ميآفريد و آنان نام ضحاك بر او نهادند؛ و اين ضحاك انگار كه بيش از ديگر اسطورههاي ايراني پرسشبرانگيز بوده است. انسان كهن آنچه به چشم ميديد به سادگي تمام توصيف ميكرد و جانور مار در اين ميان گويا در نظرش جلوهاي ديگر داشت. او ماري عظيم ميشناخت كه به نَفَس گيتي را تباه ميكرد. اين مار همان ضحاك بود. مولف در اين كتاب در بازگشتي به ژرفناي پوشيده تاريخ ماهيت پديدهاي عيني را بررسيده است كه سنگ بناي پيدايي اژدهاي آتشين دم يا "ضحاك ماروَش" شد."
اگر در مورد هريك از كتابهاي بالا اطلاعات بيشتري ميخواهيد:
به سايت www.ketab.ir سر بزنيد. كافيست روي كد شابك هريك از كتابها اشاره كنيد. يادتان باشد كه ketab.ir چند صفحه اول كتابهاي چاپ جديد را كه معمولا شامل فهرست كتاب و مقدمه آن است به صورت PDF عرضه ميكند.