كتابهايي كه در مهر 1389 خريدم! (فهرست ويژه تاريخ)
يك آرشيو الكترونيك هيجانانگيز!
وقتي اين ديويدي كه حاوي متن تمام مذاكرات مجالس شوراي ملي و شوراي اسلامي (از سال 1285 تا 26 آبان 1387 هجري شمسي) به دستم رسيد، كلي هيجانزده شدم!
متن مذاكرات مجلس هميشه در روزنامهي رسمي، و روي كاغذ، منتشر ميشده. اين روزها هم كه خود روزنامه رسمي وبسايتدار شده ميتوان مطالب شمارههاي اخير آن را بر روي وب مطالعه كرد. اما اينكه اين حجم از تاريخ معاصر كشور (از ابتداي مشروطيت تاكنون) در حجمي جمع و جور و با قيمتي باورنكردني در اختيار عموم قرار بگيرد، بسيار هيجانانگيز است.
مخصوصا به كتابدارها و معلمها بايد گفت كه: "بدو، بدو، آتيش زدم به مالام!"
لوح مشروح (نرمافزار اطلاعاتي بر روي يك DVD) (متن قابل جستجوي مشروح مذاكرات مجالس شوراي ملي و اسلامي)
ناشر: كتابخانه، موزه و مركز اسناد مجلس شوراي اسلامي +
مركز تحقيقات كامپيوتري علوم اسلامي
قيمت: 5000 تومان
در بخشي از مذاكرات مجلس شوراي ملي در روز 14 اسفند 1328 ميخوانيم:
"... بحران خطرناك سياسى و اقتصادى فعلى مملكت ناشى از همين سبك حكومت و همين رژيم دمكراسى شتر و گاو و پلنگ است. دولتها متكى به تشكيلات حزبى و اكثريت حزبى پارلمانى نيستند. بنابراين دوام و بقائشان منوط به بستهاى و بندهاى خودشان است باين دليل هميشه متزلزلند.
رئيس: آقاى آشتيانىزاده كلمه زد و بند و اينها را در نطقتان يك قدرى رعايت بفرمائيد. البته همانطور كه گفتيد ما مجلس حزبى نداريم ولى مجلس كه داريم.
آشتيانىزاده: برنامههاى دولتها يك مشت الفاظ پرزرق و برقى بوده است كه چند ورق كاغذ را سياه كرده و مقصود از آن فقط عوامفريبى و رفع تكليف ميباشد. اساسا برنامه دولت در ايران معنا و مفهوم مشخصى نميتواند داشته باشد.
وقتى در پارلمان انگلستان دولت كارگرى برنامه خود را به مجلس تقديم ميكند كارى جز اعلام هدفهاى سياسى و اقتصادى و اجتماعى حزب كارگر و اكثريت نمايندگان مجلس انجام نميدهد. اكثريت مجلس براى اجراى همان برنامه از طرف مردم و حزب انتخاب شدهاند و كارشان نظارت در اجراى سريعتر و دقيقتر مرامنامه و برنامه حزب كارگر است. دولت انگلستان هم اطمينان دارد تا انتخابات آينده و تا وقتيكه وضع فوقالعادهاى پيش نيايد براى اجراى مواد برنامه حزب بايد بكوشد و مسلما توفيق هم حاصل مينمايند.
ولى وقتى جناب آقاى ساعد برنامه به مجلس ميدهد خودش هم ميداند كه مقصود رفع تكليف و انجام تشريفات است. زيرا نه برنامه او اساس عملى و منطقى دارد و نه او در فكر اجراى مواد آن ميباشد و نه اكثريت موظف و متشكلى در مجلس هستند كه معتقد به مواد برنامه ايشان باشند. به همين جهت راى اعتمادى هم كه ايشان يا سايرين ميگيرند آن معنى را نمىدهد كه برنامه آقاى ساعد خوب است. زيرا اگر اكثريت مجلس اجراى يك برنامه را لازم بشمارد فقط با دولتى موافقت مىكند كه موظف به اجراى مواد آن باشد. اما در دورههاى قبل بارها ديدهايم كه هر دولت برنامه جديد با مواد جديدى به مجلس داده است ..."
خاطرهي روزهايي پرتنش كه كمكم جزئي از تاريخ ميشوند
اصليترين دليلي كه باعث شد كتاب را پس از بررسي كوتاه فهرست آن در كتابفروشي بلافاصله بخرم اين بود كه حاوي متن كامل مناظرههاي تلويزيوني نامزدهاي دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري ايران است.
اين مناظرهها، خصوصا آن دسته كه آقاي احمدينژاد در آن حضور داشتند، احتمالا در آينده مهمترين واقعهي تاريخ سياسي دههي 1380 شمسي محسوب خواهند شد. كتاب در سه بخش با عنوان "نامزدها و برنامهها"، "مستندهاي تبليغاتي و مناظرهها" و "انتخابات و تحولات بعد از آن" تدوين شده. متن پيادهشدهي مناظرهها تقريبا 40 درصد حجم كتاب را به خود اختصاص داده است.
پوستاندازي پرونده انتخابات رياست جمهوري ايران - خرداد 1388
نوشته: جهاندار اميري
ناشر: سروش
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 11500 تومان
تعداد صفحات: 546 صفحه
شابك: 978-964-376-928-4
در مقدمه كتاب ميخوانيم:
"... اين كتاب، براي كساني كه ميخواهند درباره ويژگيهاي دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري تحقيق كنند و به آسيبشناسي و بررسي نكات مثبت و منفي آن بپردازند، تدوين شده و منبعي مفيد و كامل است، چون متن بيشتر بيانيهها، ادعاها، مطالب و نامههاي مهم در آن آمده است. در مواردي كه متن كامل يك سخنراني يا مناظره در هيچ روزنامه، سايت يا منبع ديگري يافت نشده، گزارش كامل آن با ذكر منبع درج شده است. نكته ديگر آنكه، بيانيهها و گزارشهاي هر نامزد، عمدتا از روي سايتهاي شخصي يا سايتهاي متعلق به آنها انتخاب شده است. مثلا، تقريبا تمامي بيانيههاي محسن رضايي يا از سايت شخصي وي يا از سايت تابناك انتخاب شده است. برخي موارد همچون زندگينامه نامزدها بر مبناي حروف الفبا و برخي موارد ديگر، از جمله فيلمهاي مستند تبليغاتي و مناظرهها، بر مبناي تاريخ پخش آنها تنظيم شده است. در برخي موارد هم، به دليل كم اهميت بودن بعضي بيانيهها، از ذكر آنها صرفنظر شده است ..."
دربارهي مراكز فرهنگي-ورزشي نياكانمان
تابستان امسال، همراهي يكي از اقوام آنور آبي كه براي ديدار ما اينورآبيها به ايران آمده بود باعث شد تا براي اولينبار قدم به يك زورخانه بگذارم. صبح جمعهاي در اين زورخانهي واقع در جماران برنامهي شاهنامهخواني برگزار ميشد و خويش ما كه از موضوع خبردار شده بود ما را هم همراه برد تا به اتفاق شاهد اين مراسم باشيم.
دور تا دور فضاي اصلي زورخانه عكسهاي مختلفي به ديوار آويخته شده بود. از تختي و طيب و تعداد ديگري از پهلوانهاي آن سالها تا شهيد صياد شيرازي و شيخ حسن نصرالله و عماد مغنيه و تعداد ديگري از شهدا (كه احتمالا از اهالي جماران بودهاند). حتي عكسي هم از مرحوم حاج احمد خميني به ديوار بود كه او را در ميان تعدادي پهلوان مشغول ميل زدن نشان ميداد.
تركيب موضوعي اين عكسها شايد جالب توجهترين وجه اين اولين تجربه من در زورخانه بود و بسيار تاسف ميخوردم كه چرا به دليل شلوغي مجلس امكان اينكه عكسها را از نزديك و سرفرصت نگاه كنم وجود ندارد.
براي همين بود كه وقتي چند هفته بعد در كتابفروشي اين كتاب را ديدم، به نظرم رسيد اين موضوع براي قرار گرفتن در فهرست تاريخ جيرهكتاب ميتواند انتخاب مناسبي باشد!
تاريخ و فرهنگ زورخانه و گروههاي اجتماعي زورخانهرو
نوشته: غلامرضا انصافپور
ناشر: اختران
سال نشر: 1386 (چاپ اول)
قيمت: 5500 تومان
تعداد صفحات: 351 صفحه
شابك: 978-964-8897-25-8
در پشت جلد كتاب ميخوانيم:
"پژوهش در اين كتاب در قلمرو زورخانه به دنبال يافتن بنيادهاي ديرين ورزشهاي كهن باستاني ايران به دورترين ازمنه كشيده شده و با سير تطور ورزشهاي گوناگون و آموزشهاي پهلواني و جنگي، آداب و اصول اخلاقي عياران و شاطران و هدفهاي آنان از قلمرو افسانهها و دوران باستان شروع و همراه بعضي مظاهر و عناصر زورخانه و ورزش زورخانهيي، تا قرون بعد از اسلام و همچنان تا به آخر ادامه مييابد.
اين كتاب در سه بخش است. نخستين به تاريخ زورخانه و دومين به فرهنگ و آداب و اصطلاحات و سومين به تشريح عمليات ورزش زورخانهيي اختصاص دارد. تاريخ زورخانه را به طور اعم در بخش نخست و سپس بهطور اخص در بخش دوم در فرهنگ آن همراه تعريف عناوين زورخانهيي و نام افزار ورزشها و نام مظاهر و اصطلاحات آن نيز ميتوان مطالعه كرد. در حقيقت آن فرهنگ هم در موارد بسيار نوعي تاريخ است كه سرگذشت اجزا عناصر زورخانه را از زمان پيدايش و ادوار گوناگون بهطور متفرق بيان ميكند. اين بخش، گذشته از داشتن جنبههاي تاريخي در عين حال نيز از نظر فرهنگي شرح و معنيها و تعريف واژهها و اصطلاحات و آداب و رسوم و آئينهاي زورخانهيي و عناصر و مظاهر آن را در بر ميگيرد ..."
مورد توجه مجلات اين ماهها
كتابهاي انتشارات فرزانروز را خيلي راحت نميشود در كتابفروشيها پيدا كرد. اما خب، اين يكي را آنقدر مجلهها دربارهاش مطلب نوشتند تا باعث شدند دنبالش بگردم و براي فهرست اين ماه پيدايش كنم!
ايرانيان، يونانيان و روميان
نگاهي به داد و ستد فرهنگي ميان ايران و يونان
نوشته: ژوزف ويسهوفر (Josef Wiesehofer)
ترجمه: جمشيد ارجمند
ناشر: فرزان روز
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 6500 تومان (با جلد سخت)
تعداد صفحات: 147 صفحه
شابك: 978-964-321-306-0
در "پيشگفتار مترجم" ميخوانيم:
"... باري، دستاورد اين كتاب را از اين زاويه بنگريم كه هر چند روابط و مناسبات كشورها در دوره باستان بيشتر منحصر به جنگها و برخوردهاي نظامي بود ولي اين قاعده بيشتر در مورد كشورهاي كوچك يا ضعيف و كمفرهنگ صدق ميكرد. قدرتهايي مانند ايران، يونان و روم در كنار جنگها، از مناسبات دوستانه و روابط صلحآميز هم برخوردار بودند. اين رابط كه به نقل و انتقالات فرهنگي ميانجاميد از طريق رفت و آمد مسافران، مهاجران، بازرگانان، پناهندگان، بردگان و مانند آن برقرار ميشد.
... رفت و آمد انواع شهروندان اين شهرها يك جريان فرهنگي و دائم و دوسويه را بين دو كشور برقرار ميكرد. اين شهروندان يوناني را بيشتر، تبعيديان سياسي، پزشكان، پيشهوران و سربازان دستمزدبگير تشكيل ميدادند و ايران، يا امپراطوري هخامنشي برايشان حكم وطن دوم را داشت. اين شهروندان در شرايطي آزاد با ايران رفت و آمد داشتند. در نتيجه سفيران تمدن و فرهنگ و علوم بين دو كشور بودند ... مجموعه اين وضعيت، اين حقيقت را آشكار كرد كه روابط و مناسبات فرهنگي، جرياني دو طرفه بوده و از نوعي مدارا از دو سو نيز برخوردار بوده است ..."
هم براي نوجوانان، هم براي كمي بزرگترها
تاريخ جهان گامبريج در عوض تقريبا توي همه كتابفروشيها پيدا ميشود. اين را ميگويند توزيع متناسب!
هرجا كه توضيحي درباره كتاب آمده، اين مطلب هم ذكر شده كه نويسنده آن را در اصل براي مخاطب نوجوان و جوان نوشته. به همين خاطر هم تلاش كرده به روايت خود از تاريخ لحني داستاني و گاهي حتي شوخ و شنگ بدهد. اما در همان "همهجا" به اين نكته هم اشاره شده كه با اين وجود خواندن متن براي بزرگترها، هم آموزنده است و هم لذتبخش. قضاوت راست و دروغاش با خواننده.
در پشت جلد كتاب ميخوانيم:
"تاريخ جهان تحولات و رخدادهاي بشر را در چهل فصل از عصر حجر تا عصر اتم با زباني بسيار ساده و صميمي، بيتكلف، شيرين و جذاب روايت ميكند، چنان كه كثيري از خوانندگان آن در گروههاي سني و سطوح آموزشي مختلف گفتهاند از مطالعه اين كتاب نه تنها بسيار لذت بردهاند، بلكه آن را دريچه نويني به جهان تاريخي و تاريخ جهان يافتهاند و بر آن شدهاند كه با كتابهاي ديگري، مطالعه تاريخ را پي بگيرند. مفسر لوسآنجلس تايمز ميگويد گامبريچ به تاريخ جان ميبخشد و خواننده را همراه خود در سفينهاي زمانپيما بر فراز تاريخ جهان به پرواز در ميآورد و او را همواره در طول كتاب به سير و سلوكي فكري و عاطفي ميان گذشته و حال واميدارد.
گامبريچ فصل پاياني كتاب با عنوان "بخش كوچكي از تاريخ كه من خود در آن زيستهام" را اين گونه به پايان ميبرد: "اكنون هر زمان يك زلزله، يك سيل، يك توفان سهمگين، قحطي و خشكسالي و بلاياي ديگر در نقاط دورافتادهاي از جهان، مردان، زنان و كودكان زيادي را به كام مرگ ميبرد، هزاران انسان در ساير كشورها، پول و نيرويشان را براي ياري رساندن به بازماندگان آنها به كار ميگيرند. چنين نيكوكاريهايي در گذشته صورت نميگرفت. بنابراين همچنان حق داريم به آيندهاي بهتر اميدوار باشيم." "
زندگينامه دكتر محمد مصدق (فولادقلب)
نوشته: مصطفي اسلاميه
ناشر: نيلوفر
سال نشر: 1389 (چاپ دوم)
قيمت: 9500 تومان
تعداد صفحات: 544 صفحه
شابك: 978-964-348-187-1
در پشت جلد كتاب آمده:
"اين كتاب كوششي است براي گردآوري آن قطعههاي پراكنده و كنار هم چيدن لحظههاي فراموشناشدني تاريخ مردمي كه با زندگي دكتر مصدق پيوند يافتند. در اين راه بيش از هر چيز به نوشتهها و گفتههاي خود دكتر مصدق تكيه شد و براي درك بيشتر اهميت آنها، توضيحاتي در متن يا در زيرنويس آوردم كه منابع آنها ذكر شده و اگر نشده از سوي اين نگارنده افزوده شده كه اميدوار است كوشش او قدمي باشد براي شناساندن اين شخصيت اسطورهواري كه از بالاترين قشر اشرافيت قاجار برخاست، به پاريس و نوشاتل رفت، به ميان مردم بازگشت و الهامبخش اعتماد و آگاهي هزاران آدمي شد كه در بنبست استعمارزدگي خويش تا "يا مرگ يا مصدق" پيش رفتند ..."
كريمخان زند و زمان او
نوشته: پرويز رجبي
ناشر: كتاب آمه
سال نشر: 1389 (چاپ اول ناشر)
قيمت: 4500 تومان
تعداد صفحات: 247 صفحه
شابك: 978-600-5757-19-4
در پشت جلد كتاب آمده است:
"در يك دورهي سقوط تقريبا دويست ساله، فقط حكومت كريمخان زند است كه به ورشكستگي تاريخ ايران و ايرانيان رنگي ديگر ميدهد و در آن وقفهاي ايجاد ميكند. كريمخان توانست يك بار ديگر كشور از هم پاشيده را سامان داده و با برقراري نظم و امنيت به اقتصاد و بازرگاني جاني تازه ببخشد.
در اين تاريخچه كوشش شده است تا جايي كه منابع اجازه ميدهد جسته گريخته در حين شرح رويدادهاي تاريخي و سپس در بخشي جداگانه، اندكي به اوضاع اجتماعي ايران نيز پرداخته شود. زيرا تاريخ اجتماعي و فرهنگي ايران پس از اسلام، در زمان كريمخان زند، به حكم جبر زمان، بهطور رنگباختهاي، آخرين مظاهر خود را نشان ميدهد.
مطالب اين كتاب با اينكه با دقت زياد براي استفاده دانشپژوهان دانشگاهي تهيه شده است، طوري تنظيم يافته و به نگارش درآمده است كه ميتواند مورد استفادهي همگان قرار گيرد."
گفت و شنودهاي سيد علي محمد باب با روحانيون
تحقيق و پژوهش: حسن مرسلوند
ناشر: نشر تاريخ ايران
سال نشر: 1388 (چاپ اول)
قيمت: 7500 تومان
تعداد صفحات: 302 صفحه
شابك: 978-964-6082-51-9
در پيشگفتار كتاب ميخوانيم:
"... پس از چاپ نخستين كه دربرگيرنده نسخهي خطي "ناموس ناصري" و بخشي با نام "نامنامه" بود كه خود بر آن افزوده بودم، بسياري از خوانندگان ميگفتند كه اي كاش تاريخي از جنبش بابيه نيز بدان افزوده ميشد تا خوانندگان آشنايي بيشتري از پيدايش و ظهور اين آيين خود ساخته به دست ميآوردند. در اين مدت بسيار كوشيدم تا تاريخچهاي ناگفته و نانوشته از بابيان به دست آورم كه با تعصبات ديني هر دو سو نيز آميختگي نداشته باشد. تاريخي كه هم سخنان نو و ناگفته داشته باشد و هم به تاريخ رويداد نزديك باشد و رونويسي از تاريخي كه پيشينيان نوشته باشند، نباشد.
... خوشاقبالي اين كه پس از تصميمگيري براي چاپ دوم كتاب، پس از كوشش چند روزه براي يافتن چنان تاريخچهاي، به كتابي دست يافتم به نام "مفتاح باب الابواب" كه به زبان تازي بود و چاپ سنگي. اين كتاب به قلم انديشمندي ايراني نوشته شده كه شصت سال از عمر هشتاد سالهي خود را در مصر سپري كرده و بيست سال از آن را نيز به چاپ روزنامه معتبري به نام "حكمت" گذرانده است. وي كه شادروان ميرزا محمدمهديخان زعيمالدوله نام دارد، از اهالي آذربايجان ايران و تبريزي الاصل است. ماجراي نگارش تاريخ بابيه به قلم شادروان زعيمالدوله اين بوده است كه پدر و پدربزرگ ايشان، هر دو در مجلس مناظره روحانيون تبريز با علي محمد باب حضور داشتند و چون چهرههاي فرهنگي روزگار خويش بودهاند، يادداشتهايي از آن ديدارها و گفتوگوها و ديده و شنيدهها نوشتهاند كه پس از مرگشان به دست شادروان زعيمالدوله افتاده است. خود زعيمالدوله هم نسبت به پژوهش اندر باب سيدباب علاقهمند بوده و در "عكا" به ديدار ميرزا حسين علي "بهاالله" و در قبرس به ديدار ميرزا يحيي "صبح ازل" رفته و با آنان به گفت و شنود نشسته است.
... در بهرهگيري از "مفتاح باب الابواب" فشرده بخشهايي را كه مناسب با "ناموس ناصري" و "گفت و شنود علي محمد باب ..." بود، مورد استفاده قرار دادم و از بخشهاي ديگر كتاب در گذشتم ..."
رسائل سياسي ميرزا علي ثقهالاسلام تبريزي
به اهتمام: علياصغر حقدار
ناشر: چشمه
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 5000 تومان
تعداد صفحات: 219 صفحه
شابك: 978-964-362-715-7
در بخشي از رسالهي لالان (اولين بخش كتاب) كه در ربيعالاول سال 1326 قمري نوشته شده، چنين ميخوانيم:
"... برويم سر مطلب آيا اين همه ضعف و فتور كه بر اركان اربعهي مذهب اسلام وارد ميآيد و علاج آن منحصر به محدود نمودن دولت و مشروطه كردن سلطنت نيست، و واجب نيست كه هر چه زودتر به علاج آن بكوشيم؟ آيا فعلا به مملكتها كفار نميتازند و آن تواريخي كه در فنا و اضمحلال چندين ممالك عظيمهي اسلاميه خوانديم و اين همه اقدامات و دسيسهكاريها كه با تمام قواي ماديه و معنويهي خود در حق ممالك اسلاميه مينمايند و بعضي از آن را ما با وجود بداهتش يادداشت كرديم در توضيح مقاصد خصمها كافي نيست. آيا جهاد در صورت خوف بر بيضهي اسلام واجب نيست؟ و در حال حاضر خوف بر بيضهي اسلام حاصل نيست پس فعلا كه قوهي جهاد ظاهري نداريم آيا واجب نيست كه لااقل خندقي بر دور مملكت اسلام بكنيم و در حفظ حصار اسلام با قواي معنويهي خود بكوشيم؟ آيا لازم نيست كه نظير اسلحهي مادي و معنوي خصم كه فعلا اسباب غلبه و نفوذ ايشان است به حكم آيهي شريفهي "واعد والهم مااستعطم من قوه و من رباط الخيل" تحصيل نماييم ..."
كردها و فرقه دموكرات آذربايجان گزارش]ايي از كنسولگري آمريكا در تبريز (دي 1323- اسفند 1325)
ترجمه: كاوه بيات
ناشر: پرديس دانش + شيرازه
سال نشر: 1389 (چاپ اول)
قيمت: 4000 تومان
تعداد صفحات: 195 صفحه
شابك: 978-964-2509-86-7
در پشت جلد كتاب ميخوانيم:
"جنگ سردي كه در پي ختم جنگ جهاني دوم تا فروپاشي اتحاد شوروي، بيش از پنجاه سال تحولات جهاني را تحتالشعاع خود قرار داد چند نقطه شروع مهم داشت. يكي از اين نقاط حوزه تحت اشغال ارتش سرخ در ايران بود كه در پاييز 1324 صحنه تشكيل دو حكومت خودمختار در تبريز و مهاباد گشت.
مقامات ديپلماتيك ايالات متحد در مقام يكي از طرفين اصلي اين جنگ سرد، تحولات آن حدود را به دقت دنبال ميكردند و آنچه در اين كتاب ارائه ميشود گزيدهاي است از اين گزارشها كه بيشتر به توضيح مناسبات دو حوزه تبريز و مهاباد مربوط ميشود و تنشهاي فزاينده آن دو."
اگر در مورد هريك از كتابهاي بالا اطلاعات بيشتري ميخواهيد:
به سايت www.ketab.ir سر بزنيد. كافيست روي كد شابك هريك از كتابها اشاره كنيد. يادتان باشد كه ketab.ir چند صفحه اول كتابهاي چاپ جديد را كه معمولا شامل فهرست كتاب و مقدمه آن است به صورت PDF عرضه ميكند.