خانه | بخش كودك و نوجوان | جستجو:

 

جدي‌خواني خرداد و تير 89: روشنفكران و دولت در ايران


روشنفكران و دولت در ايران روشنفكران و دولت در ايران
سياست، گفتار و تنگناي اصالت
نوشته: نگين نبوي
ترجمه: حسن فشاركي
ناشر: پرديس دانش + شيرازه
سال نشر: 1388 (چاپ اول)
قيمت: 5500 تومان
تعداد صفحات: 288
شابك: 978-964-2509-40-9

اگر اين كتاب را مي‌خواهيد ...
يادم مي‌آيد وقتي در نوجواني كتاب "ظهور و سقوط رايش سوم" نوشته ويليام شايرر را از توي كتابخانه برداشتم و در صفحه اول آن اين جمله را خواندم: "آنان كه گذشته را به ياد نمي‌آورند، محكومند دوباره آن را تجربه كنند." به نظرم رسيد اين جمله طنين اسرارآميز و ترسناكي دارد. پس از سال‌ها نه تنها ابهت و هولناكي اين جمله برايم كمتر نشده كه حتي فكر مي‌كنم به مرور و هرچه مي‌گذرد آن را ترسناك‌تر از قبل مي‌بينم.

اين روزها در حين خواندن "روشنفكران و دولت در ايران" مدام اين جمله را نزد خودم تكرار مي‌كنم. شايد البته مشكل از اينجا باشد كه من زياد عادت به خواندن تاريخ ندارم و شايد اين خاصيت تاريخ است كه همواره آدم را به ياد اين جمله مي‌اندازد.

كتاب در اصل تز دكتري نگارنده در كالج سنت آنتوني دانشگاه آكسفورد بوده است. نويسنده در ابتداي مقدمه كتاب آورده است:

شش‌ماه پس از پيروزي انقلاب اسلامي كه به سرنگوني شاه و استقرار جمهوري اسلامي انجاميد، شماري از روشنفكران ميزگردي تشكيل دادند تا به ارزيابي ميزان نقش‌آفريني خود در اين واقعه بپردازند ... اين روشنفكران همگي عرفي مسلك با تمايلات آزاديخواهانه و از لحاظ سياسي متمايل به چپ بودند. دو پرسش به طور مشخص نظر آنان را به خود جلب كرده بود: اول اينكه آيا روشنفكران، مستقيم يا غيرمستقيم، سهمي در شكل‌گيري انقلاب داشتند، و دوم اينكه اگر چنين بود مشاركت آنان به چه ميزان باعث آگاهي مردم از ماهيت و اهميت اين قيام شد؟ تعريف آنان از "روشنفكر" كه همگي بر سر آن توافق داشتند اين بود كه: روشنفكر فردي است آگاه از مسائل اجتماعي كه در برابر جريان‌ها موضع‌گيري كند، چالشگر باشد و به دفاع از ايجاد تغييرات اساسي برخيزد.

سردرگمي روشنفكران عرفي و چپ‌گرا كه از همه سو در معرض اتهام بودند، سبب طرح اين پرسش‌ها بود. از يك سو، به سبب تحريك و تشويق مردم به جنبشي كه به باور برخي از افراد به راه خطا رفته بود و آرام آرام به جنبشي بر ضد "آزادانديشان جامعه" تبديل مي‌شد، شماتت مي‌شدند، و از ديگر سو، به سبب غافلگير شدن توسط جنبشي انقلابي كه بدون درك كامل ماهيت آن به دنبالش رفته بودند. در هر حال واقعيت اين بود كه روشنفكران با متحد شدن با نيروهاي مذهبي در آن جنبش انقلابي شركت كرده بودند اما بخش ديگري از جامعه، يعني كساني كه آنان را "روشنفكران سنتي" مي‌ناميدند، فاتحان بي‌بروبرگرد اين عرصه شده بودند ... در اين تحير و سردرگمي اين پرسش به ذهن آن‌ها خطور نكرد كه چرا آنان، كه روشنفكران چپ‌گرا و عرفي بودند، از جنبشي حمايت كردند كه روز به روز بيشتر رنگ نمادهاي مذهبي به خود مي‌گرفت؟ ... همين پرسش است كه مبناي بحث اين كتاب را تشكيل مي‌دهد.


جدي‌خواني چيست؟

فعاليت اصلي جيره‌كتاب از ابتدا بر پايه انتخاب و ارسال كتاب‌هاي رمان و داستان براي مشتركين خود شكل گرفته.

با اين انتخاب اما بخش زيادي از كتاب‌هايي كه در بازار كتاب ايران منتشر مي‌شوند از دايره انتخاب خارج مي‌شوند.

"جدي‌خواني" راه‌حلي است كه براي رفع اين كمبود، و ايجاد امكان آشنايي مشتركين جيره‌كتاب با انواع ديگر كتابهاي موجود در بازار انديشيده‌ايم.

كتابهايي كه براي "جدي‌خواني" انتخاب مي‌شوند موضوعاتي مختلف دارند. و ما آنها را جدي محسوب مي‌كنيم چون اغلب كتابهايي هستند كه بايد آنها را با حضور ذهن خواند، شايد چندين بار خواند، فهميد و درباره‌شان فكر كرد.

بنابراين فرض كرده‌ايم كه خواندن اين كتابها به زمان بيشتري نياز دارد. پس هر دو ماه يكبار به معرفي يك كتاب در اين زمينه اقدام خواهيم كرد.

"جدي‌خواني" يكي از فعاليت‌هاي جانبي جيره‌كتاب است بنابراين مشترك جيره‌كتاب در صورت علاقه بايد در هر نوبت درخواست "سفارش كتاب" جدي‌خواني را ارسال نمايد.

عنوان بخش‌ها و فصل‌هاي كتاب به شرح زير است:
بخش اول: كناره‌جويي روشنفكران
    فصل اول: روشنفكران و دولت: چشم‌اندازي تاريخي
    - روشنفكران و حزب توده
    - كودتاي 28 مرداد 1332 و پيامدهاي آن
    - سرخوردگي و شكاف
    فصل دوم: بحران روشنفكران
    - روشنفكر و جامعه
    - روشنفكران، هنر و فرهنگ عامه‌پسند
    فصل سوم: روشنفكران در سياست
    - تضاد و دودستگي
    - جامعه سوسياليست‌هاي نهضت ملي ايران
    - دولت اميني
    - روشنفكران و انقلاب سفيد
    - غرب‌زدگي در فضايي بحران‌زده

بخش دوم: بنيادستيز شدن روشنفكران
    فصل چهارم: ظهور روشنفكر "جهان سوم‌گرا"
    - ظهور فن‌سالاري
    - تعهد و مخالفت
    - مفهوم "روشنگر-فعال"
    - روشنفكر به عنوان صداي جهان سوم
    - گفتار فرهنگ اصيل
    - نتيجه
    فصل پنجم: به عضويت پذيرفتن روشنفكران
    - تشديد مبارزه‌جويي
    - پذيرش گفتار روشنفكري
    - احياي گذشته‌اي اصيل
    - وراي جامعه فن‌سالار
    - آزادي و مميزي
    - نتيجه


كتاب‌هاي انتخاب شده براي ديگر دوره‌هاي جدي‌خواني به روايت زير است:
- جدي‌خواني ارديبهشت و خرداد 90: گستاخي اميد
- جدي‌خواني آذر و دي 89: دامني از گل، گزيده گلستان سعدي
- جدي‌خواني مهر و آبان 89: در ستايش گفت‌وگو
- جدي‌خواني خرداد و تير 89: روشنفكران و دولت در ايران
- جدي‌خواني آذر و دي 88: مدارهاي توسعه‌نيافتگي در اقتصاد ايران
- جدي‌خواني مرداد و شهريور 88: شهريار
- جدي‌خواني خرداد و تير 88: از زخم قلب ...
- جدي‌خواني بهمن و اسفند 87: حسابداري به زبان آدميزاد
- جدي‌خواني تير و مرداد 87: اقتصاد براي همه
- جدي‌خواني ارديبهشت و خرداد 87: شهروندي سبز، دموكراسي سبز، عدالت سبز
- جدي‌خواني اسفند 86 و فروردين 87: آينده‌ي آزادي
- جدي‌خواني دي و بهمن 86: جهان هولوگرافيك
- جدي‌خواني آبان و آذر 86: ايران آينده از نگاه سه انديشمند ايران امروز
- جدي‌خواني شهريور و مهر 86: از زبان داريوش
- جدي‌خواني تير و مرداد 86: هنر سير و سفر
- جدي‌خواني ارديبهشت و خرداد 86: اتم‌هاي سكوت، شگفتي‌هاي تكامل كيهان
- جدي‌خواني اسفند 85 و فروردين 86: در اين دوره كتابي در اين بخش انتخاب نشد!
- جدي‌خواني دي و بهمن 85: آشنايي با موسيقي كلاسيك
- جدي‌خواني آبان و آذر 85: پرسش‌هاي زندگي
- جدي‌خواني شهريور و مهر 85: زندگي و مرگ پهلوانان در شاهنامه



جيره كتاب چيست؟    چگونه مي‌توان عضو شد؟    لطفا نظر بدهيد!    مبلغ ما، شما هستيد
خرده‌ريز‌هاي مفيد    اگر كارمان داشتيد